صفهای طولانی در مقابل پمپ بنزینها بیسابقه نیست. در هر شرایطی که تقاضا برای سفر افزایش یابد صف در مقابل پمپ های بنزین ایجاد میشود و این در هر کشوری ممکن است رخ دهد. اگرچه تشکیل صف برای خرید بنزین عادی است، ولی در کشورما به عنوان یکی از بزرگترین دارندگان ذخیره نفت خام و درآغاز صد ساله دوم عمر صنعت نفت جای سوال دارد.
مشکل امروز تراکم صف در مقابل پمپ بنزینها در ایران به عوامل متعددی بستگی دارد که هر کس درهر مقامی این عامل را با منافع خود سنجیده و نتیجهگیری میکند. بخشی نگری درد اصلی اقتصاد ایران است که موجب میشود هیچ معضلی از جمله معضل عرضه سوخت در مراکز فروش که در همهجای جهان یک موضوع عادی است و اگر برای آن هم صف تشکیل شود کسی یقه دولت را نمیگیرد ناشی از این عادت دیرینه در اقتصاد ایران است. این عادت این تصور را ایجاد میکند که به ظاهر افراد تصمیم گیر در این زمینه خود مراکز خرید سوخت جداگانه دارند و افراد وابسته و نزدیکان آنان از این پمپ بنزینها سوخت خود را تامینمی کنند.
ولی چنین نیست بلکه همه افراد منافع کوتاه مدت خویش را مینگرند و به حل معضل از ریشه نمیاندیشند. دلیل آن هم این است که حل ریشهای کاریاست جمعی و از یک دولت و یا دو دولت ساخته نیست وبه کار مداوم و پیگیر چند دولت نیاز دارد.
جای تعجب دارد که چرا در کشور ما حل ریشهای مشکلات مورد توجه نیست. این بیتوجهی اگر درکشورهای باسابقه سیاستهای حزبی رخمیداد شاید قابل پذیرش بود. ولی چرا این اتفاق در کشورما رخمیدهد که هردولتی افتخارش این است که به هیچ حزب و گروهی وابسته نیست و بدهی به کسی ندارد که بپردازد.
حال و با این مقدمه اگر از دستاندکاران این بخش سوال شود که مشکل چیست برخی مشکلات صف را ناشی از سهمیه بندی میدانند، برخی ناشی از نبود قطعات که به قطع فعالیت برخی پمپها منجر شده است ویا حتی کمبودن حقوق کارکنان جایگاهها و غیره.
اما مسئله این است که فعالیت در کار عرضه سوخت در ایران کاری اقتصادی نیست و کاری است که مدیریت کلان آن در اختیار دولت است و راه حل آن حذف دولت از این بخش است. هرراهحلی بجز این مسئله مشکل را حل نمیکند و بر مشکلات می افزاید. نبابراین اگر دولت درایران خواهان حل مشکل صف در مقابل پمپ های بنزین است باید از همین امروز برای خروج از بازار عرضه سوخت برنامه خودرا اعلام کند. ولی متاسفانه هیچ کس در دولت و در نهادهای مربوطه در این مورد قدمی برنمیدارد وهمچنان به راههای غیر از این اندیشیده میشود.
درحال حاضر معضل ناشی از این است که جایگاه عرضه سوخت بنزین در مقابل میزان هر خودرو کم است سالها است که دولت در شهرهای بزرگ برای احداث پمپ بنزین یارانه کلانی می دهد ولی کسی حاضر نیست وارد این میدان شود. متناسب نبودن درآمد این کار با زمینی که باید به این کار اختصاص داد مانع توسعه کار پمپ بنزینداری است.
امروز شاهد هستیم که کار توسعه پمپهای گاز نیز درکشور به همین مشکل برخورده و با وجودتاکید بر خصوصی بودن این توسعه همه ساله شاهد دخالت بیشتر دولت در این زمینه هستیم. دولت باید کار را به مردم و موسسههای ملی واگذارد و هر کس با تعریف و توجیه اقتصادی به فعالیت اقتصادی مورد علاقه خود بپردازد ولی این عملی نیست که دولت پی گیری کند. به همین دلیل در آینده شاهد خواهیم بود که معضل دیگری در کشور ایجاد شود و آن پمپهای عرضه گاز است. که یا ایمنی ندارند و یا تعداد آنها با میزان خودروها متناسب نیست.
معضل صف های بنزین که گریبان نسل امروز را گرفته است ناشی از سیاستهای غلط گذشته است و کسی نیست که بتوان این معضل را به گردان وی انداخت. بله هیچ متهمی بجز دولت وجود ندارد. دولت متهم اصلی این امر است. ولی گر برای تامین منافع بخشی بخواهیم اظهار نظر کنیم و از دستاندرکاران این مسئله بخواهیم سخنی بگویند متهمهای فراوان میتوان یافت و عوامل متعدد. البته این نوع برخورد ساده است و برای همه قابل فهم تر و وعده به آینده نیز نمیدهد بلکه متهم مشخص است و راهحل هم ساده ولی مشکل حل نمی شود و نسل امروز یا نسل بعد باید بهای این سادهنگری را بپردازد. درواقع این کار مانند چاه حاج میرزا آغاسی اگر مشکل صف بنزین را حل نکند برخی مشکلات اشخاص و یا گروههای خاص را حلمیکند.
امروز شاهد هستیم که دولت اعلام کرده است که یارانهها را حذف خواهد کرد و این کار را نیز از یارانه انرژی آغاز می کند. این اقدام اگر اجرا شود یک گام برای حل بسیاری از مشکلات اقتصاد ایران از جمله صف مقابل پمپهای عرضه سوخت است.
با واقعی شدن قیمت بنزین تقاضای آن نیز واقعی میشود و اقتصاد عرضه بنزین براساس ضرورتهای اقتصادی شکل میگیرد. ولی جای سوال این است که آیا دولت قصد دارد این سیاسترا اجرایی کند. آیا این سیاست براساس اهداف مشخص اقتصادی و اجتماعی طراحی شده است یا تنها با هدف خاص و برای تامین منافع خاص.
اگر هدف اصلاح اقتصاد ایران باشد و جراحی بزرگی که وعده داده شده عملی شود میتوان به حذف دولت از بازار عرضه سوخت و حل مشکل صف در مقابل پمپ بنزین ها امیدوار بود. حذف یارانه سوخت نیاز به حذف و خصوصی سازی کامل بخش تولید آن نیز دارد. حال باید منتظر شد و دید که دولت در پایان سال چهارم فعالیت خود که اگر روند به شکل غیر طبیعی سالهای گذشته ادامه یابد و برای باردوم مطمئن نباشد که انتخاب میشود این کار را پیمیگیرد. و یا اینکار را پیمیگیرد تا دور بعدی انتخاب شود. به اعتقاد بسیاری این مسئله به میزانی مهم است که اگر کسی اجرای آن را به انتخاب مجدد خود موکول کند قابل پذیرش است. حال باید منتظر بود که دولت پای خودرا از بازار سوخت کنار میکشد یانه و دست از سر کارهای روزمره مردم برمیدارد یا خیر این مسئله برای روشن شدن و درک این مسئله که تصمیم دولت معطوف به اراده است زمان طولانی نیاز ندارد. دولت در یکسالی که پیش رو دارد وقت کافی برای نشان دادن تصمیم و اراده مصمم خود دارد. اگرنه باید شاهد بود که صف و مشکل آن همچنان ادامه یابد و هرسال به شکل جدید و سختتری چهره خود را نمایان کند.
هیچ نظری موجود نیست:
ارسال یک نظر